گزارش يك روز بازديد از آازد راه خرم آباد-پل زال:
كارگران چاي مي‌خورند، مزاحم نشويد

 تا چشم کارمی‌کند کوه است و سنگ و صخره، می‌گویند قرار است تا تيرسال آينده اين آزاد راه زير بار ترافيك برود، البته با بازديد وزير راه و ترابري در هفته گذشته به نظر مي‌رسيد بايد قول اتمام پروژه به واقعيت نزديك باشد اما انچه در طول مسير طولاني خرم آباد-پل زال در بازديد گروهي خبرنگاران مشاهده شد خاك بود و صخره و سنگ.
مسئولان روابط عمومي‌هاي وزارت راه و ترابري و زيرساخت البته سختي كار احداث آزاد راه را تونل و پل ذكر كردند و بارها تاكيد كردند كه "وقتي پل و تونل را بزنيم ديگر بقيه ماجرا كاري ندارد‌"اما هنوز نيمي از راه طي نشده بود كه افتتاح تير به شهريور تغيير كرد!
مشخص است كه پيمانكار براي احداث اين آزاد راه خون دل‌ها خورده است اما در كل طول مسير حتي يه نفر از كارشناسان و يا مجريان طرح نبودند تا به سوالات خبرنگاران پاسخ دهند اما وجود تعدادي جرثقيل و بلدوزر و گه گاهي نيسان‌هايي كه در كنارشان چند نفري مشغول چاي خوردن بودند، بنا را بر اين گذارده بودند تا نشان دهند " كارگران مشغول كارند".
وقتی ساخت آزاد راه خرم آباد-پل زال به اتمام برسد، مسیر 165 کیلومتری حال حاضر، 105 کیلومتر خواهد شد یعنی 60 کیلومتر کوتاه‌تر. احداث آزاد راه خرم آباد –پل زال تاثير زيادي در بهره‌برداري از ظرفيت كامل بندر امام كه بزرگترين بندر ايران در شمال خليج فارس است و توسعه آتي آن دارد.
راه موجود بين تهران تا بندرامام، ترافيك سنگيني دارد كه عبور تريلرها و كاميون‌هاي حمل بار بخش عمده‌اي از اين ترافيك را شامل مي‌شوند. اين ترافيك بالا باعث مي‌شود كه سواري‌ها مسير 165 كيلومتري خرم آباد–پل زال را ظرف 2ساعت و نيم و تريلي‌ها 5 ساعته طي كنند.
بعد از رسيدن به خرم آباد و تقسيم بندي گروه در چهارميني بوس حدود ساعت 10.30 ازکیلومتر 20 جاده خرم آباد-بندر امام وارد مسير خاکی می‌شويم جايي كه بنا به گفته يكي از اعضاي روابط عمومي وزارت راه ابتداي آزاد راه خرم آباد –پل زال است. اين قطعه بناست با یک تقاطع غیر همسطح از جاده اصلی جدا و قبل از پل زال مجدداً با یک تقاطع غیر همسطح به جاده اهواز-اندیمشک متصل شود.
پیش از اینکه ساخت آزادراه خرم آباد-پل زال به این پیمانکار(مهندسان مشاور ايران استن) سپرده شود، قرار بود 20 کیلومتر از این راه را شرکت دی بسازد که ظاهراً پس از چند سال به این نتیجه رسیدند که توانایی انجام کار را ندارد، لذا آن بخش از کار را هم به دست همین پیمانکار سپردند.
هرچند كه هيچ يك از مسوولان و نماينده‌اي از طرف پيمانكار خصوصي احداث اين آزاد راه وجود نداشت تا اطلاعات تكميلي در خصوص مشكلات و مسائل پيرامون اين آزاد راه را ارائه كند اما حضور خبرنگار ماهنامه ترابران كه بازديد ديگري از اين پروژه داشت اطلاعات مناسبي را در اختيار گذاشت.
بنا به اطلاعات موجود هرچند كه مسير پرپيچ و خم و خاكي آزاد راه درحال احداث خرم آباد- پل زال خود به تنهايي نشان مي‌داد كه حجم فعاليت‌هاي انجام شده چقدر است، اما ديدن 24600 متر تونل‌هاي دوقلوي تاريك در ميان كوه‌هاي سر به فلك كشيده و14 پل بزرگ و 220 پل كوچكي كه تنها چند پايه پل آن در طول مسير مشاهده مي‌شد نشان داد كه تنها پيمانكار بخش خصوصي راهي تلاش دارد تا به وعده خود وفا كند اما مسائلي وجود دارد كه جلوي فعاليت‌هاي بعدي را گرفته است.
نيم نگاهي به تاريخچه چند ساله احداث اين آزاد راه نشان مي‌دهد كه شرکت آزادراه خرم آباد-پل زال با مديريت مهندس هاشم‌زاده برای اولین باردرپروژه‌های راهسازی كشور به عنوان پیمانکار و سرمایه گذار به شكل50 درصدي با وزارت راه و ترابری قرارداد مشارکت بسته است. در واقع يكسر اين قرارداد يك شخص حقيقي با تجربه 50 سال راهسازي است كه طبق قرارداد با 277 میلیارد تومان باید این راه را بسازد و سرمايه شخصي خود را که براي ساخت این آزادراه هزينه كرده، تا بعد از 24 سال از محل دريافت عوارض راه، اين ميزان سرمايه مستهلك شود.
بنا به سابقه اين پروژه، ساخت پروژه يكم دي ماه هشتاد و چهار كليد خورد و طبق قرارداد بايد ظرف 50 ماه يعني يكم اسفند هشتاد و هشت آزادراه به زير بار ترافيك مي‌رفته و با توجه به بازديد گروه خبري در تاريخ 17/12/88 يعني 17 روز تاخير تا همين الان.
بنا به اظهارات خبرنگار ترابران طبق برنامه زمانبندي تا فروردين گذشته پروژه 72 درصد پيشرفت داشته است كه اگر با همان روال پيش مي‌رفت بايد هم اكنون اين آزادراه زير بار ترافيك مي‌رفت اما با توجه به اين كه هيچ قسمتي از اين آزاد راه آسفالت كاري نشده بود و تونل‌هاي خاموش و بي تهويه، پايه‌هاي بي سطح پل‌ها نشان داد كه حداقل 8 ماه ديگر زمان براي افتتاح اين آزاد راه زمان مي‌خواهد.
وقتي پس از هفده سال هنوز زمان بازديد از مسير پروژه آزادراه تهران – شمال بايد همه چيز را در ذهن خود تصوير كنيم، افتتاح به هنگام اين آزادراه جاي تعجب دارد كه با ديدن زمين‌هاي بدون كارگر و بلدزر وتماشاي افرادي كه در كنار نيسان‌هايشان در حال چاي خوري هستند تا نشان دهند اين آزادراه فعال است خبر از مشكلي دارد كه كسي از آن صحبت نمي‌كند.
البته كساني كه پيش از اين از مسير بازديد داشتند از فعاليت شديد كارگران در ماه‌هاي ابتداي سال خبر مي‌دهند و اين بدان معناست كه هر مشكلي هست براي نيمه دوم سال است.
مي‌گويند قريب به سه هزار كارگر و قريب به 600 دستگاه ماشين آلات شبانه روز در اين مسير كار مي‌كردند تا پروژه سر وقت تحويل شود. البته بنا به اظهارات قبلي يكي از مهندسين پيمانكار پروژه، پيمانكار از تجربه ساخت پروژه آزادراه ساوه – سلفچگان در ساخت این پروژه استفاده كرده و اين امر باعث شده تا راه حل بسیاری از موارد و مشکلاتی که پیش آمده سریعتر یافت شود تا سرعت انجام کارهم بالاتر برود. گو این‌که وجود مشکلاتی همچون کمبود مصالح و تملک اراضی گاهی سد کار بوده است.
برای این پروژه ماهیانه بین 12 تا 15 هزار تن سیمان مصرف و تقریباً 30 تا 35 هزار متر مکعب بتن ریزی باید انجام شود. برای کار در چنین حجمی کمبود مصالح از جمله سیمان قطعاً موثر بوده و پیمانکار در برخي مقاطع با کمک کارفرما دوره‌های بحران نبود سیمان را به سختی پشت سر گذاشته است. درطول مسير نماد فعاليت پروژه كه تانکرهاي هزار تنی نگهداری سیمان است تنها در يك نقطه از طول مسير ديده مي‌شود.
در ميانه مسير علاوه بر زمين غير مسطح و خاكي، در نزديكي رودخانه زال ديدن غارهايي كه خانواده‌هاي رادر خود جاي داده‌اند توجه را به خود جلب مي‌كند، قاسم بي‌نياز مدير روابط عمومي وزارت راه از تلاش وزارت خانه براي تملك اين خانه‌ها صحبت مي‌كند، انگار يكي از مالكين اين غارها براي زندگي روستايي 60 ميليون تومان به همراه خانه‌اي ساخته شده را طلب كرده كه كمي جلوتر در مسير اين خانه نوساز خودنمايي مي‌كند، اما انگار مالك ديگري بنام شاپور كه هنوز در غار زندگي مي‌كند خواهان مطالبه يك ميلياردي براي گذشتن از حق مالكيت غاري خود شده است كه هنوز تكليك تملك آن مشخص نشده است.
موضوع تملك اراضي در کیلومترهای 5 تا 10هم مطرح بوده كه به نظر مي‌رسيد تا حدودي برطرف شده است ظاهراً این اراضی متعلق به محیط زیست بوده که برای استفاده زراعی در اختیار بومیان قرار گرفته و اکنون برای تملک آنها با این کشاورزان مشكلاتي داشته‌اند.
20 کیلومتری که 14 دستگاه تونل در آن حفر شده از میان کوه خرگوشان می‌گذرد که می‌گویند تا پیش از باز شدن این راه برای انسان غیر قابل عبور بوده است و حالا علاوه بر بومی‌هایی که در آن برای خود آلونکی ساخته‌اند و زندگی می‌کنند شرکت‌های نفتی هم برای کشف نفت به این مناطق دست پیدا کرده‌اند.
در اواخر مسير، بولدوزري در حاشيه جاده خاك را از سوي به سوي ديگر هدايت مي‌كند در كنار مشاهده مجدد افرادي كه بيكار در كنار حاشيه مسير ايستاده‌اند و نيساني كه در كنارش دو نفردرحال چاي خوري هستند، موجب شد تا به يكي از اعضاي روابط عمومي وزارت راه اعتراض كنم كه اين مسير غير فعال است چه اصراري به اتمام آن تا تير و يا حتي شهريورداريد؟ وي گفت: " چون كارگران فعال هستند فقط چون به تازگي بارندگي شده، نمي‌توانند كار كنند!"
سابقه بازديد از اين پروژه حكايت از اين دارد كه محمد رحمتي يك هفته قبل از بركناريش از اين پروژه بازديد كرد و حميد بهبهاني وزير راه و ترابري نيز هفته پيش و خبرنگاران ديروز از اين آزادراه بازديد كردند.